اهمیت عنصر تبلیغ در اسلام (1)
تبلیغ براى هر مكتب، مذهب، حزب و گروه در طول تاریخ ازاهمیت فوق العاده اى برخوردار بوده، و بزرگترین نقش را در معرفى، نشر، حفظ و حراست اصول مبانى آنها و پیروانشان ایفا كرده است. بدون تردید،اگر مبلغان توانا و زبردستى به تبلیغ و ترویج اصول و مبانى مكتب هماهنگ با زمان نپردازند،استمرار آن اصول و مبانى از ضمانتى برخوردار نخواهد بود واز مكتب و پیروان آن، جزآثارى دراوراق تاریخ باقى نخواهد ماند. اگر مكتب و مرامى در جهان توانسته است حضورش را در صحنه هاى بین المللى یا منطقه اى حفظ كند و آثار و پیروانى داشته باشد، وجود جایگاه بلند عنصر تبلیغ، در آن مكتب و مرام بوده كه آنها را داراى نقش نموده واز زوال و نابودى نگهداشته است. به عنوان نمونه: مسیحیت كنونى بااین كه از نظر منطق و محتوا قدرت چندانى در مقابله با شبهه ها واشكالاتى كه از ناحیه دیگران متوجه آن مى شود، ندارد، ولى سراین كه توانسته است در صحنه هاى افكار و عقائد و مجامع جهانى حضور خود را حفظ كند و به حیات خودادامه دهد و در عین حال دراندیشه و تسخیر محدوده هاى دیگرى از جهان باشد، به خاطر توجه واهمیت كلیساها و مبشرین مسیحیت به تبلیغ واستفاده آنان از این سلاح و شیوه هاى پیشرفته آن بوده است.
واگر مكاتب و مذاهب و گروههاى بسیارى را در لابلاى اوراق تاریخ مطالعه مى كنیم، ولى در جامعه بشرى و صحنه هاى افكار و عقائد جهانى جاى خالى آنها را شاهدیم و نمود عینى و خارجى ندارند، باز مى توان گفت یكى از عوامل مهم واساسى زوال آنها نداشتن برنامه صحیح تبلیغى بوده است. و به تعبیر دیگر: همان گونه كه قلب انسان مركز و محوراصلى حیات شریانهاى وجودانسان است و مسوولیت پمپاژ خون را به تمام اعضاء و مویرگهاى بدن را به عهده دارد و توسط این عمل قلب است كه بدن از عوارض امراض، ضعف و ناتوانى مصون مانده و به صورت موجودى قوى و پرتحرك به حیات خود ادامه مى دهد، وجود عنصر تبلیغ در مكتب نیز، نقش همان قلب را در حیات مكتب ایفا مى كند كه باانجام درست وظیفه تبلیغ:، باعث حیات معنوى و سبب حضور مكتب در معادلات فرهنگى، اجتماعى و حفظ مكتب و پیروان از خطرالتقاط وافسردگى و غفلت زدگى مى گردد و حیات پویا و مستمر مكتب را به صورت همگام و هماهنگ با زمان و شرایط و مقتضیات آن تضمین مى كند. امروزه، عملا در صحنه هاى بین المللى و عرف سیاسى، تئورى ارزشى تبلیغ در نظامهاى سلطه، به ثبوت رسیده است، به گونه اى كه سرنوشت هر كشور و نظامى، تا حدودى زیادى، تحت تاثیر روند عمومى تبلیغات و تصمیمات استكبار جهانى است. بنابراین، هر مكتب و مذهبى براى شناساندن و پاسدارى ازاصول و مبانى خود، نیاز به تبلیغ دارد. همچنین براى حفظ پیروان و تقویت بنیه معنوى و آگاهى آنان و جذب دیگران، پاسخ گویى به شبهات و اشكالاتى كه پیش مى آید، جلوگیرى ازانحرافات و بدعتها و حضور در صحنه جهانى و بین المللى احتیاج مبرم به اهرم تبلیغ دارد.
براى درك اهمیت و جایگاه عنصر تبلیغ در یك مكتب، نخست باید جهان بینى و رسالت و محدوده اى كه آن مكتب براى گسترش خویش در نظر دارد، شناخته و روشن شود. دراین صورت است كه اهمیت تبلیغ و تبلیغات در آن مكتب مشخص خواهد شد. اگر جهان بینى و رسالت یك مكتب، محدوده خاصى داشته باشد، قهرا شعاع پیام رسانى و تبلیغ در آن مكتب، محدود و در نهایت، ازاهمیت و ارزش كمترى برخوردار خواهد بود،امااگر جهان بینى و رسالت یك مكتب، جهانى باشد، محدوده تبلیغ آن نیز جهانى است. اسلام دینى است جهانى، ازاین روى اهمیت زیادى به امر تبلیغ و مبلغ داده است: «. .. و من احسن قولا ممن دعا الى الله و عمل صالحا » (سوره فصلت، آیه 9) ترجمه: كیست نیكوتراز آن كسى كه به سوى خدا مردم را بخواند و كردار نیك انجام دهد. مرحوم طبرسى در ذیل آیه شریفه، در تفسیر مجمع البیان، مى نویسد: آیه شریفه، دعوت و تبلیغ، دین رااز بزرگترین طاعتها و مهمترین واجبات الهى شمرده است. دراین زمینه، در متون اصلى دین و سیره عملى پیامبر(ص) وائمه معصومین( ع) مطالب و شواهد فراوانى وجود دارد.