تاریخچه تبلیغات در ایران
تاریخچه تبلیغات در ایران
تاریخچه تبلیغات در ایران را مي توان به طور كلي بر دو دوره تاریخي تقسیم كرد:
الف: دوره باستان ب: دوره عصر جدید الف: تبلیغات دوره باستان كه به طور كلي تحت تأثیر كشاورزي و ویژگيهاي آن ميباشد یك نوع ارتباطات شفاهي است و مانند سایر كشورهاي دیگر باستان علایم تجاري، دیوار نوشتهها و جارچیها مهمترین شیوه هاي پیامرساني و آگهي به شمار مي روند.
ب: عصر جدید با ورود دستگاه چاپ به ایران و انتشار اولین روزنامه (كاغذ اخبار) در عصر قاجاریه، اندك اندك آگهي هاي تجاري نیز به نشریات راه یافتند. بدین ترتیب آگهي در رسانههاي جمعي ایران از دیواركوب شروع شد و به نشریه هاي ادواري، كتاب، سینما، رادیو و سرانجام تلویزیون راه یافت.
اولین روزنامهاي كه مبادرت به درج آگهي كرد روزنامه وقایع اتفاقیه در سال 1267 شمسي بود.
در عهد قاجار، آگهي، حداقل سه نام داشت ابتدا اعلانها و اشتهارنامه كه قبول عامه نیافته است سپس اعلان كه مصدر باب افعال است به معني آشكار شدن و علني ساختن است و به دنبال تشكیل فرهنگستان ایران در سال 1314 واژه آگاهي جایگزین اعلان شد اما سرپاس مختاري رییس وقت اداره كل شهرباني طي نامهاي از ریاست وزرا درخواست كرد كه چون كلمه آگاهي براي تأمینات اداره كل شهرباني تعیین شده است به تمام وزارتخانهها و دوایر دولتي دستور صادر شود كه از استعمال كلمه آگاهي به جاي اعلان خودداري نمایند، لذا از این پس آگهي جاي آگاهي را گرفت.
ظهور كانونهاي آگهي و تبلیغاتي
اولین كانون آگهي در سال 1316 با عنوان كانون تبلیغاتي زیبا به مدیر مسؤولي حمزه نعمتي راه اندازي شد و نخستین مؤسسه تبلیغاتي ایران است كه به طور رسمي به عضویت اتحادیه مؤسسات تبلیغاتي انگلستان و اتحادیه بینالمللي تبلیغات ایالات متحده درآمد و در سال 1319 شمسي اداره كل تبلیغات و انتشارات توسط عیسي صدیق در خانه سیدالعراقین تأسیس شد و به دنبال آن باید شروع فعالیت تبلیغات تجاري به معني واقعي را سال 1325 دانست چنانكه در سال 1337 هجري شمسي در تهران 18 كانون آگهي مشغول فعالیت بودند.
تبلیغات در ایران از دهه 42 تا 52 بر محور سیاست هاي اقتصادي رژیم در معرفي كالاهاي مصرفي و رویدادهاي روبنایي زندگي متمركز بود. از اواسط سال هاي 42 تحت تأثیر این شرایط جدید پس از قیام مردمي 15 خرداد، آن سال دولت به تمركز برنامههاي تبلیغاتي و توسعه امكانات ارتباطي توجه خاصي پیدا كرد. به همین دلیل در اواخر همان سال وزارت اطلاعات تأسیس شد و به دنبال آن اقدام براي ایجاد تلویزیون دولتي كه در آغاز سازمان تلویزیون ملي ایران نامیده شد و چند سال با ادغام رادیو در آن، عنوان سازمان رادیو تلویزیون ملي ایران به خود گرفت، شروع شد.
در پي این تحولات سازمانهاي تبلیغاتي به منظور حفظ و حمایت از حقوق خود و تحكیم اصول همكاري بین افراد صنف و به منظور بهبود وضع خود، اتحادیهاي به نام «اتحادیه دارندگان سازمان هاي تبلیغاتي»، تشكیل شد. قابل ذكر است اولین جشنواره فیلم هاي تبلیغاتي نیز در سال 1349 در شیراز برگزار شد.
كانونهاي آگهي و تبلیغاتي پس از انقلاب اسلامي
با پیروزي انقلاب اسلامي در سال 1357 فعالیت شركت هاي تبلیغاتي عملاً به نوعي متوقف شد. ولي با این وجود در سال 1358 شوراي انقلاب با تصویب آییننامه تأسیس و نظارت بر نحوه كار و فعالیت كانونهاي آگهي و تبلیغاتي بر فعالیت جدید كانونهاي تبلیغاتي صحه گذاشت، اما این اقدام حركت جدیدي را به تناسب میزان و وضعیت فعالیت آنان در قبل از انقلاب موجب نشد، چون ساختار عمده اقتصاد ایران بر محور كالاهاي مصرفي تحت مشاركت یا سرمایهگذاري شركتهاي خارجي واقع بود و بخش عمدهاي از كالاهاي مصرفي كه قابلیت تولید در داخل كشور را نداشتند از خارج وارد مي شد، عملاً دستخوش تغییر شدند و نوعي توقف حاصل شد.
سالهاي 1357 تا 1359 شور و شوق انقلابي سراسر كشور را فرا گرفته بود و از نظر روان شناسي یك نوع بينیازي به لحاظ شعارهاي اولیه انقلاب بین مردم وجود داشت، این بينیازي از مسایل اقتصادي با ارایه روحیه همكاري به تعاون، مساعدت، كمك و اطمینان و اعتماد به آینده بهتري، معني پیدا مي كرد كه این موضوع منجر به كم رنگ شدن فعالیتهاي تبلیغاتي شد و به دنبال آن با شروع جنگ تحمیلي عمده فعالیت و نظر رسانههاي داخلي بر محور اخبار مربوط به دفع تهاجم دشمن و حفظ كشور شد، در این دوران با نگرش خاص احزاب، سازمانها و گروههاي مختلف كشور روي این رویداد مهم، فضاي جامعه بر فضاي بدون تبلیغات بازرگاني مبدل شد و تبلیغات به طور طبیعي در اختیار جنگ قرار گرفت.
تبلیغات بازرگاني پس از جنگ تحمیلي
با خاتمه جنگ تحمیلي و با آغاز دوران سازندگي و رشد فعالیتهاي اقتصادي در سال هاي 70 – 69 تبلیغات تجاري افزایش چشمگیر و قابل توجهي یافت به طوري كه در مدت دو سال، توجه مسؤولان معاونت امور مطبوعاتي و تبلیغاتي وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي را بخود معطوف كرد و این معاونت نیز از سال 1372 امر ساماندهي فعالیت كانونهاي تبلیغاتي را مطابق وظایف قانوني خود در دستور كار قرار داد و بر این اساس اداره كانون هاي تبلیغاتي تشكیل و موظف به ساماندهي موضوع تبلیغات بازرگاني و امور مربوط به آن شد.
نگاهي به فعالیتهاي اداره كانونهاي آگهي و تبلیغات بازرگاني
اداره كانون هاي تبلیغاتي پس از تشكیل، ابتدا نسبت به شناسایي كانونهاي فعال كه به طور غیرقانوني در سطح كشور به ویژه تهران فعالیت داشتند، اقدام نمود. این اداره در اولین گام با اعلام موجودیت و پذیرش تقاضا براي صدور مجوز، بیش از هفتصد كانون را مورد شناسایي قرار داد و با تكیه بر اهداف فرهنگي نظام جمهوري اسلامي ایران به سر و سامان دادن آنها پرداخت. در حال حاضر صدور مجوز فعالیت براي كانونهاي آگهي توسط اداره كل فرهنگ و ارشاد اسلامي استانها انجام ميشود.
طي این سالها اداره كانونهاي آگهي و تبلیغات بازرگاني با تدوین دستورالعملهاي پیشنهادي و ارسال آن به كمیته مركزي سازمانهاي تبلیغاتي (كه عاليترین مرجع رسیدگي به امور تبلیغات بازرگاني كشور است) پس از تصویب برخي دستورالعملها در كمیته مذكور و ارسال این مصوبات و آییننامهها به وزارتخانهها و مراجع ذیربط، سعي در ملتزم نمودن مؤسسات تبلیغاتي به رعایت مفاد قانوني آییننامه و سیاست هاي وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي داشته است.
هم اكنون اداره كانون هاي آگهي و تبلیغات بازرگاني كه بخشي از اداره كل تبلیغات و اطلاعرساني معاونت مطبوعاتي و اطلاعرساني است براي ایجاد هماهنگي دقیق و اعمال منظم سیاستها اقدام به جمعآوري آمار و اطلاعات قابل اعتماد از كمیت و كیفیت شركتهاي تبلیغاتي كرده است چنانكه از سال 1373 تا پایان سال 1384 طبق آمار بدست آمده در مجموع 3564 هزار كانون تبلیغاتي در سراسر كشور مشغول فعالیت هستند.
تاریخچه تبلیغات در ایران را مي توان به طور كلي بر دو دوره تاریخي تقسیم كرد:
الف: دوره باستان ب: دوره عصر جدید الف: تبلیغات دوره باستان كه به طور كلي تحت تأثیر كشاورزي و ویژگيهاي آن ميباشد یك نوع ارتباطات شفاهي است و مانند سایر كشورهاي دیگر باستان علایم تجاري، دیوار نوشتهها و جارچیها مهمترین شیوه هاي پیامرساني و آگهي به شمار مي روند.
ب: عصر جدید با ورود دستگاه چاپ به ایران و انتشار اولین روزنامه (كاغذ اخبار) در عصر قاجاریه، اندك اندك آگهي هاي تجاري نیز به نشریات راه یافتند. بدین ترتیب آگهي در رسانههاي جمعي ایران از دیواركوب شروع شد و به نشریه هاي ادواري، كتاب، سینما، رادیو و سرانجام تلویزیون راه یافت.
اولین روزنامهاي كه مبادرت به درج آگهي كرد روزنامه وقایع اتفاقیه در سال 1267 شمسي بود.
در عهد قاجار، آگهي، حداقل سه نام داشت ابتدا اعلانها و اشتهارنامه كه قبول عامه نیافته است سپس اعلان كه مصدر باب افعال است به معني آشكار شدن و علني ساختن است و به دنبال تشكیل فرهنگستان ایران در سال 1314 واژه آگاهي جایگزین اعلان شد اما سرپاس مختاري رییس وقت اداره كل شهرباني طي نامهاي از ریاست وزرا درخواست كرد كه چون كلمه آگاهي براي تأمینات اداره كل شهرباني تعیین شده است به تمام وزارتخانهها و دوایر دولتي دستور صادر شود كه از استعمال كلمه آگاهي به جاي اعلان خودداري نمایند، لذا از این پس آگهي جاي آگاهي را گرفت.
ظهور كانونهاي آگهي و تبلیغاتي
اولین كانون آگهي در سال 1316 با عنوان كانون تبلیغاتي زیبا به مدیر مسؤولي حمزه نعمتي راه اندازي شد و نخستین مؤسسه تبلیغاتي ایران است كه به طور رسمي به عضویت اتحادیه مؤسسات تبلیغاتي انگلستان و اتحادیه بینالمللي تبلیغات ایالات متحده درآمد و در سال 1319 شمسي اداره كل تبلیغات و انتشارات توسط عیسي صدیق در خانه سیدالعراقین تأسیس شد و به دنبال آن باید شروع فعالیت تبلیغات تجاري به معني واقعي را سال 1325 دانست چنانكه در سال 1337 هجري شمسي در تهران 18 كانون آگهي مشغول فعالیت بودند.
تبلیغات در ایران از دهه 42 تا 52 بر محور سیاست هاي اقتصادي رژیم در معرفي كالاهاي مصرفي و رویدادهاي روبنایي زندگي متمركز بود. از اواسط سال هاي 42 تحت تأثیر این شرایط جدید پس از قیام مردمي 15 خرداد، آن سال دولت به تمركز برنامههاي تبلیغاتي و توسعه امكانات ارتباطي توجه خاصي پیدا كرد. به همین دلیل در اواخر همان سال وزارت اطلاعات تأسیس شد و به دنبال آن اقدام براي ایجاد تلویزیون دولتي كه در آغاز سازمان تلویزیون ملي ایران نامیده شد و چند سال با ادغام رادیو در آن، عنوان سازمان رادیو تلویزیون ملي ایران به خود گرفت، شروع شد.
در پي این تحولات سازمانهاي تبلیغاتي به منظور حفظ و حمایت از حقوق خود و تحكیم اصول همكاري بین افراد صنف و به منظور بهبود وضع خود، اتحادیهاي به نام «اتحادیه دارندگان سازمان هاي تبلیغاتي»، تشكیل شد. قابل ذكر است اولین جشنواره فیلم هاي تبلیغاتي نیز در سال 1349 در شیراز برگزار شد.
كانونهاي آگهي و تبلیغاتي پس از انقلاب اسلامي
با پیروزي انقلاب اسلامي در سال 1357 فعالیت شركت هاي تبلیغاتي عملاً به نوعي متوقف شد. ولي با این وجود در سال 1358 شوراي انقلاب با تصویب آییننامه تأسیس و نظارت بر نحوه كار و فعالیت كانونهاي آگهي و تبلیغاتي بر فعالیت جدید كانونهاي تبلیغاتي صحه گذاشت، اما این اقدام حركت جدیدي را به تناسب میزان و وضعیت فعالیت آنان در قبل از انقلاب موجب نشد، چون ساختار عمده اقتصاد ایران بر محور كالاهاي مصرفي تحت مشاركت یا سرمایهگذاري شركتهاي خارجي واقع بود و بخش عمدهاي از كالاهاي مصرفي كه قابلیت تولید در داخل كشور را نداشتند از خارج وارد مي شد، عملاً دستخوش تغییر شدند و نوعي توقف حاصل شد.
سالهاي 1357 تا 1359 شور و شوق انقلابي سراسر كشور را فرا گرفته بود و از نظر روان شناسي یك نوع بينیازي به لحاظ شعارهاي اولیه انقلاب بین مردم وجود داشت، این بينیازي از مسایل اقتصادي با ارایه روحیه همكاري به تعاون، مساعدت، كمك و اطمینان و اعتماد به آینده بهتري، معني پیدا مي كرد كه این موضوع منجر به كم رنگ شدن فعالیتهاي تبلیغاتي شد و به دنبال آن با شروع جنگ تحمیلي عمده فعالیت و نظر رسانههاي داخلي بر محور اخبار مربوط به دفع تهاجم دشمن و حفظ كشور شد، در این دوران با نگرش خاص احزاب، سازمانها و گروههاي مختلف كشور روي این رویداد مهم، فضاي جامعه بر فضاي بدون تبلیغات بازرگاني مبدل شد و تبلیغات به طور طبیعي در اختیار جنگ قرار گرفت.
تبلیغات بازرگاني پس از جنگ تحمیلي
با خاتمه جنگ تحمیلي و با آغاز دوران سازندگي و رشد فعالیتهاي اقتصادي در سال هاي 70 – 69 تبلیغات تجاري افزایش چشمگیر و قابل توجهي یافت به طوري كه در مدت دو سال، توجه مسؤولان معاونت امور مطبوعاتي و تبلیغاتي وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي را بخود معطوف كرد و این معاونت نیز از سال 1372 امر ساماندهي فعالیت كانونهاي تبلیغاتي را مطابق وظایف قانوني خود در دستور كار قرار داد و بر این اساس اداره كانون هاي تبلیغاتي تشكیل و موظف به ساماندهي موضوع تبلیغات بازرگاني و امور مربوط به آن شد.
نگاهي به فعالیتهاي اداره كانونهاي آگهي و تبلیغات بازرگاني
اداره كانون هاي تبلیغاتي پس از تشكیل، ابتدا نسبت به شناسایي كانونهاي فعال كه به طور غیرقانوني در سطح كشور به ویژه تهران فعالیت داشتند، اقدام نمود. این اداره در اولین گام با اعلام موجودیت و پذیرش تقاضا براي صدور مجوز، بیش از هفتصد كانون را مورد شناسایي قرار داد و با تكیه بر اهداف فرهنگي نظام جمهوري اسلامي ایران به سر و سامان دادن آنها پرداخت. در حال حاضر صدور مجوز فعالیت براي كانونهاي آگهي توسط اداره كل فرهنگ و ارشاد اسلامي استانها انجام ميشود.
طي این سالها اداره كانونهاي آگهي و تبلیغات بازرگاني با تدوین دستورالعملهاي پیشنهادي و ارسال آن به كمیته مركزي سازمانهاي تبلیغاتي (كه عاليترین مرجع رسیدگي به امور تبلیغات بازرگاني كشور است) پس از تصویب برخي دستورالعملها در كمیته مذكور و ارسال این مصوبات و آییننامهها به وزارتخانهها و مراجع ذیربط، سعي در ملتزم نمودن مؤسسات تبلیغاتي به رعایت مفاد قانوني آییننامه و سیاست هاي وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي داشته است.
هم اكنون اداره كانون هاي آگهي و تبلیغات بازرگاني كه بخشي از اداره كل تبلیغات و اطلاعرساني معاونت مطبوعاتي و اطلاعرساني است براي ایجاد هماهنگي دقیق و اعمال منظم سیاستها اقدام به جمعآوري آمار و اطلاعات قابل اعتماد از كمیت و كیفیت شركتهاي تبلیغاتي كرده است چنانكه از سال 1373 تا پایان سال 1384 طبق آمار بدست آمده در مجموع 3564 هزار كانون تبلیغاتي در سراسر كشور مشغول فعالیت هستند.
+ نوشته شده در شنبه بیست و هشتم اردیبهشت ۱۳۹۲ ساعت 9:7 توسط مرجان حیدری
|